خالی‌شدن سدها، تنها معنای نبود آب در مخزن را نمی‌دهد؛ بلکه خبر ازهم‌گسیختگی اکوسیستم، ازبین‌رفتن معیشت و نابودی امنیت غذایی در مناطق بیابانی و خشک را دارد.

در خراسان جنوبی سدها باهدف کنترل سیلاب ساخته شدند، اما وقتی با خشکسالی‌های طولانی‌مدت که ناشی از تغییرات اقلیمی جهانی است در منطقه روبرو شدیم، خالی‌شدن سدها و صدای خفهٔ عطش در پهنه‌های آبی تبدیل به بحران بی‌صدا در میان مسئولان و مردم شد.

بارش‌های مطلوب، اما ورودی ناچیز سدها

به گزارش ۷۲۴پرس، مدیرعامل آب منطقه‌ای استان خراسان جنوبی در فروردین‌ماه سال جاری در کارگروه سازگاری با کم‌آبی خراسان جنوبی، با اشاره به افزایش بارندگی‌ها هشدار داد؛ افزایش محدود منابع آب، برداشت بی‌رویه به‌ویژه در بخش کشاورزی همچنان تهدید جدی برای پایداری سفره‌های زیرزمینی است و نیازمند اقدام فوری و هماهنگی بین همه دستگاه احساس می‌شود.

سارانی، در این کارگروه تأکید کرد: «شرایط بارش از ابتدای سال تاکنون نسبتاً مطلوب بوده و این موضوع هم از نظر تأمین بخشی از نیاز آبی و هم از نظر روحی برای بهره‌برداران، به‌ویژه کشاورزان، تأثیر مثبتی داشته است؛ اما میزان آب ورودی به سدها و مخازن متناسب با میزان بارندگی موردانتظار نبوده است».

بعد از گذشت یک ماه از تشکیل کارگروه سازگاری با کم‌آبی در استان و میزان افزایش بارندگی‌ها در خراسان جنوبی، همچنان بحران کم‌آبی و خالی بودن سدهای استان نگران‌کننده است و مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان در گفتگو با ۷۲۴پرس به منابع آبی زیرزمینی و منابع آب سطحی که همان مخازن سدها است اشاره کرد و گفت: «منابع آب سطحی باتوجه‌به بارندگی‌ها و میزان ورودی و خروجی‌ها قابل‌تغییر است و منابع آبی زیر زمینی هم سالانه در ابتدای مهرماه هر سال محاسبه می‌شود».

تنها ۲۰ درصد مخازن پر است؛ جزئیات تازه از وضعیت ۸ سد استان

عباس سارانی، با اشاره به اینکه ۸ سد مخزنی با حجم ۷۵ میلیون مترمکعب در استان وجود دارد افزود: «در حال حاضر باتوجه‌به بارندگی‌های مطلوب ۱۵ میلیون و ۷۰۰ هزار مترمکعب آب در سدها ذخیره داریم که معادل ۲۰ درصد حجم کل مخازن پر شده است».

وی، از خالی بودن ۸۰ درصد از حجم مخازن سده‌های استان خبر داد و خاطرنشان کرد: «از ابتدای سال جاری تاکنون ۹ میلیون و ۸۸۰ هزار مترمکعب آب وارد سدهای استان شده است؛ اما این میزان باتوجه‌به ظرفیت مخازن و نیاز منطقه کافی نیست».

نشست زمین در ۱۷ نقطه؛ ۷۳ درصد بحران ناشی از برداشت بی‌رویه

سارانی، در مورد مطالعات در دست اجرا در زمینه کاهش تنش‌های آبی در استان گفت: «بر اساس مطالعات علمی، حدود ۷۳ درصد عوامل مؤثر بر نشست زمین مربوط به برداشت پیش از حد از سفره‌های زیرزمینی است، در ۱۷ نقطه استان با این مسئله مواجه هستیم و همکاری مراکز تحقیقاتی، دانشگاه‌ها و پارک علم‌وفناوری برای ارائه راهکارهای علمی در حال پیگیری است».

وی، با بیان اینکه بخش زیادی از اقداماتی که در زمینه آب انجام می‌شود، ماهیت بلندمدت دارد افزود: «برای مشاهده نتایج باید زمان بگذرد، امیدواریم با تداوم بارش‌ها و همراهی همه بخش‌ها، بتوانیم مدیریت مصرف را به شرایط پایدار و استاندارد نزدیک کنیم».

تغییر الگوی کشت در پایاب سدها؛ حرکت به سمت محصولات کم‌آب‌بر

مدیرعامل آب منطقه‌ای استان، در زمینه حق آبه کشاورزان پایاب سدها تصریح کرد: «در پایین‌دست سدها هم کشاورزی صورت می‌گیرد که بر اساس حق آبی که کشاورزان از قبل داشتند از آن استفاده می‌کنند و آب موردنیاز کشاورزی به آنها تعلق می‌گیرد».

به گفته وی، الگوی کشت محصولات در پایاب سدها با هماهنگی جهاد کشاورزی صورت می‌گیرد و تمایل کشاورزان به سمت محصولات کم آب بر و اقتصادی مثل زرشک سوق داده شده است.