بعضی شهرها فقط یک منطقه جغرافیایی روی نقشه نیستند؛ سرنوشت یک کشور به آنها گره خورده است. «آبادان» در سالهای اول جنگ تحمیلی همینطور بود؛ شهری که نباید سقوط میکرد. روایت «شکستن حصر آبادان» یکی از مهمترین نقاط عطف دفاع مقدس است که هنوز هم برای نسل امروز درسهای سیاسی و اجتماعی زیادی در بر دارد.
آبادان؛ قلب صنعت نفت کشور
به گزارش ۷۲۴پرس، آبادان، یکی از قدیمیترین شهرهای ایران و از مهمترین بندرهای خوزستان است. این شهر از شمال به خرمشهر، از شرق به ماهشهر، از جنوب به خلیج فارس و از غرب به عراق محدود میشود؛ از سه طرف با رودهای کارون، بهمنشیر و اروندرود و از جنوب با خلیج فارس احاطه شده است.
نکته کلیدی اینجاست که تاریخ آبادان با صنعت نفت ایران گره خورده و پالایشگاه عظیم این شهر، قلب صنعت نفت کشور بوده است؛ اقتصاد پررونق و موقعیت راهبردیاش باعث شد رژیم بعث عراق از همان ابتدا طمع تصرف آن را داشته باشد و یکی از اهداف اصلی عراق در حمله ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، اشغال «آبادان» بود.
دانشآموزان آبادانی، اولین هدف بمباران عراقیها
آبادان در نخستین روز جنگ هدف بمباران هوایی قرار گرفت و در همان حملات اولیه، جمعی از مردم از جمله دانشآموزان یک مدرسه به شهادت رسیدند.
پس از سقوط خرمشهر، فشار عراق برای اشغال آبادان بیشتر شد؛ به طوری که عراقیها در ۱۹ مهر ۱۳۵۹ با پلزدن روی کارون به شرق آن نفوذ کردند و جاده اهواز - آبادان بسته شد. تدارکات اندک شهر از مسیر آبادان - ماهشهر تأمین میشد که آن هم زیر آتش دشمن بود.
«سیدابوالحسن بنیصدر»، رئیسجمهور و فرمانده کل قوای وقت، به بهانه کمبود و گرانی مهمات از دادن گلوله توپ و موشک به سپاه پاسداران خودداری میکرد؛ در حالی که ارتش عراق با انواع سلاحهای سنگین آبادان را زیر فشار گذاشته بود و شهر پیوسته بمباران میشد.
فرمانی که مسیر جنگ را عوض کرد؛ حفظ «آبادان» شرعی شد
امام خمینی در ۱۴ آبان ۱۳۵۹، در آستانه ماه محرم و در جمع مبلغان، به نیروهای مسلح تأکید کرد: «من منتظرم که این حصر آبادان از بین برود.» و در ادامه هشدار دادند: «باید این حصر شکسته بشود؛ مسامحه نشود در آن، حتماً باید شکسته بشود.»
با این تأکید، حفظ آبادان علاوه بر بعد نظامی، جنبه شرعی هم پیدا کرد. اهمیت آبادان برای امام از آن جهت بود که این شهر نقطه اصلی جنگ و مورد طمع دشمن بود؛ چرا که عراق در صورت تصرف، قصد داشت آن را برای همیشه نگه دارد. امام معتقد بود رزمندگان با حفظ آبادان میتوانند دیگر مناطق اشغالی را هم آزاد کنند.
پس از فرمان امام(ره)، بسیاری از رزمندگان تا پایان محاصره آبادان، جبهه را ترک نکردند؛ اما تا زمانی که «بنیصدر» فرماندهی کل قوا را بر عهده داشت، کار مهمی برای شکستن محاصره انجام نشد؛ به طوری که سپاه پس از ۲ ماه شناسایی، طرحی برای شکستن حصر ارائه داد که در بهمن ۱۳۵۹ به تصویب شورای عالی دفاع رسید، ولی با کارشکنی بنیصدر اجرای آن به تعویق افتاد.
مقاومت مردمی؛ سلاح مخفی آبادان
از نخستین روزهای تهاجم، مقاومت مردمی به صورت خودجوش در آبادان شکل گرفته بود؛ مردم در کنار تفنگداران نیروی دریایی، سپاه و کمیتههای انقلاب اسلامی قرار گرفتند و مدافعان شهر در برابر هجوم تکاوران عراقی که از رودخانه بهمنشیر و کوی ذوالفقاری عبور کرده بودند، مقاومت کردند و نبرد تنبهتن در ایستگاه ذوالفقاری مانع از سقوط جاده آبادان - خسروآباد شد.
برخی فرماندهان ارشد عراقی بعدها در اسارت گفتند که با توجه به امکانات و تجهیزاتشان، آبادان را فتحشده میدانستند و زمینگیرشدن ارتش مجهز و آموزشدیده عراق در برابر مدافعان اندک شهر برایشان باورنکردنی بود.
کارکنان پالایشگاه آبادان در شرایط سخت روزهای اول جنگ، با تشکیل ستادهای اضطراری اقدام به تخلیه مواد نفتی از دستگاهها کردند و با پدافند غیرعامل، بسیاری از واحدهای عظیم تأسیسات این مرکز بزرگ پالایشگاهی را حفظ کردند.
عملیات ثامنالائمه؛ ضربهای که محاصره را شکست
پس از برکناری «بنیصدر» از فرماندهی و هماهنگی نیروهای مسلح، عملیات ثامنالائمه(ع) با هدف تصرف پلهای دشمن روی کارون، انهدام نیروهای آن و تأمین جادههای آبادان - ماهشهر و آبادان - اهواز پیریزی شد و در ۱۵ شهریور ۱۳۶۰، طرح عملیات تکمیل و ابلاغ شد.
اقدام مهم این عملیات، پلی ابداعی به عرض ۲.۵ و طول ۲۰۰ متر بود که برای عبور از بهمنشیر با بشکههای ۲۲۰ لیتری ساخته شد و نیروهای لشکر ۷۷ خراسان از روی همین پل عبور کردند.
هالووین
#آشپزی
#خراسان جنوبی